بخش چهارم : اسلام و تجدد زندگى * مقتضيات زمان . * دين و مقتضيات زمان از نظر نهرو . * خاصيت انطباق اسلام با پيشرفتهاى زندگى اعجاب خارجيان را برانگيخته است . * اسلام براى احتياجات ثابت ، قوانين ثابت و براى احتياجات متغير ، وضع ناثابت و متغيرى در نظر گرفته است . * اگر همه چيز را با زمان منطبق كنيم پس خود زمان را با چه چيز منطبق سازيم ؟ . * فكر عدم انطباق اسلام با زمان ، ناشى از جمود گروهى و جهالت گروهى ديگر است . * قرآن جامعهء اسلامى را به گياهى كه در حال رشد است تشبيه مىكند . * كلمهء « پديدهء قرن » خانواده‌هاى بى شمارى را متلاشى كرده است . * جامد جز با كهنه خو نمىگيرد ، و جاهل هر فسادى را به نام مقتضيات زمان موجه مىشمارد . * پيچ و لولاهايى كه در ساختمان قوانين اسلام به كار رفته و به آنها خاصيت تحرك و نعطاف داده است . * كلاه لگنى حرام نيست ، طفيلىگرى حرام است . * اسلام براى قاعدهء ضرر و قاعدهء حَرَج حق « و تو » قائل شده است .